Üç koldan atağa geçen AMD, fanatiklerini sevindirecek ürünleri birer birer sunmaya başladı. Intel-AMD-NVIDIA rekabeti tavan yapacak gibi görünüyor.

Pentium 4 işlemcilerin mimarisinden gelen yüksek frekans avantajı 3.2 GHz'den sonra geri tepmeye başlayı nca Intel'in yeni bir hamle yapması şart olmuştu. 90 nm ve üstü üretim tekniklerinin ısı ve güç sorunları baş ağrıtmaya başlamıştı. Zorda kalan Intel'in İsrail ekibinin geliştirdiği Core mimarisi büyük başarı elde etti. Anlaşılacağı üzere artık hamle sırası AMD'ye geldi.

Phenom adını sıkça duymaya hazır olun

AMD'nin geliştirme çalışmaları devam ediyordu ama ortaya bir ürün çıkma dığı için kullanıcılar sabırsızlanıyordu. AMD'nin elindeki kozlar mevcut işlemcilerin fiyatını düşük tutmak ve zaman zaman yeni işlemcilerle ilgili bilgileri iletmekti. Firma bu şekilde davranarak Barcelona kod adlı işlemcilerle ilgili bilgiler vermeyi sürdürdü. Daha önceleri yaygın olan görüş yeni mimarinin K8L olarak adlandı rılacağıydı.

Ardından K10 kod adı ortaya atıldı. Ancak şu anda işlemcilerle ilgili daha detaylı bilgilere sahibiz. Kısa süre sonra ortaya çıkacak olan işlemcilerin Phenom ve Opteron olarak adlandırılaca- ğı ilan edildi. Sunucular için geliştirilen Opteron işlemcilerini şimdilik bir kenara bırakırsak masaüstü sistemler için 3 farklı Phenom işlemci ailesi geliyor.

Bunlar; Phenom X2, Phenom X4 ve Phenom FX. Bunlara paralel olarak Soket AM2 yapılı Athlon 64 X2 ve Sempron işlemcileri üretilmeye devam edecek. AMD, K8'den beri ilk kez baştan aşağı yeni bir mimari kullanmaya başlı- yor. K8 geliştirilirken başarılı K7'ye 64-bit işlem özelliği, DDR bellek kontrolcüsü ve üç HyperTransport hattı eklenmişti.

K10 ile önemli yenilikler geliyor. Yeni işlemcilerde L1 ve L2 dışında bir de L3 seviye önbellek olacak. Çift ya da dört çekirdek içerecek olan Phenom işlemcilerde yer alacak olan L3 bellek ortak kullanıma sunulacak. L3 için belirlenmiş olan miktar 2 MB. Elbette işlemcilerin 65 nm üretim tekniğini kullanıyor olacağını belirtmek gerekiyor.

Duruma şöyle bir bakarsak, dört çekirdek ve L1 ile L2 yanında L3 önbelleğin sığması için 65 nm'nin üstünü düşünmek mümkün değil. Hatta 45 nm'ye geçişin de gerçekleşmesi gerekiyor ki L3 önbellek miktarı arttırılabilsin. Intel için 45 nm'ye geçiş başlamak üzere. Bu sene sonunda 45 nm'lik işlemciler satışta olacak. AMD de aynı hamleyi yapıp 45 nm'ye geçecek ama bu biraz zaman alacak ve 2008'in ortasını bulacak.

45 nm'ye geçiş kaçınılmaz oldu

45 nm'ye geçiş sayesinde transistör boyutu küçülecek, enerji tüketimi ve ısınma azalacak, işlemciye 8 çekirdek ve daha büyük önbellek yerleştirmek mümkün olacak. AMD'nin işlemci üretiminde kul landığı teknik SOI (Silicon On Insulator).

Intel'in kullandığı teknikse CMOS (Complementary metal–oxide–semiconductor). High-k dielektrik kullanımıyla birlikte metal kapılı CMOS transistörlerde 45 nm seviyesine inen Intel durumdan memnun. Hatta 45 nm'lik üretim süreciyle birlikte AMD'den sonra Intel'in de bellek kontrolcüsünü işlemci içine aktarması bekleniyor.

Intel'in işlemci içine aktaracağı bellek kontrolcüsünün DDR3 tabanlı olması muhtemel. AMD zaten uzun zamandı r bellek kontrolcüsünü işlemci içine yerleştiriyor ve belirgin hız avantajı elde ediyor. Biz ilk etapta 65 nm'lik Phenom modelleri için belirlenmiş olan özelliklere göz atalım.

Tabloda da görebileceğiniz gibi Phenom'lar tek çekirdekli olarak üretilmeyecek. Giriş modeli olan Phenom X2'de (kod adı Kuma) çift çekirdek, üst model olan Phenom X4'de (kod adı Agena) dört çekirdek, performans modeli olan Phenom FX'de (kod adı Agena FX) de dört çekirdek bulunuyor.

Bu işlemci aileleri 2007 içinde farklı aylarda satışa sunulacak. Phenom X4'lerle Phenom FX'lerin yapısı oldukça benzer olmakla birlikte aralarındaki en belirgin fark FASN8 (eski adıyla Quad- FX) desteğinin sadece Phenom FX ile veriliyor olması. Bu sistemi kısaca açıklamak gerekirse dört çekirdekli iki Phenom FX işlemci bir anakarta takılarak toplam sekiz çekirdekli canavar bir sistem kurulabiliyor.

Tabii bunun için özel bir anakarta ihtiyaç var. Daha önceden Quad-FX (4x4) adı altında sergilenen çift işlemcili sistemde NVIDIA'nin geliştirdiği nForce 680a SLI yongaseti kullanılıyordu. AMD, çift çekirdekli iki Athlon 64 FX işlemciyle (Soket 1207) dört çekirdekli bir sistem oluşturmuştu ama bu sadece bir güç gösterisiydi ve pek ilgi görmedi.

AMD'nin 8 silindirli sistemi tam bir bomba

FASN8 ise görüldüğü gibi dört çekirdekli iki Phenom FX işlemciyi bir araya getirerek sekiz çekirdeğin gücünü sunuyor olacak. Dikkat çeken bir diğer detay yongaseti üreticisi olarak NVIDIA yerine ATI'nin tercih edilmeye başlaması. AMD RD790 adı verilen yongaseti yeni sisteme hayat verecek.

Zaten ATI'yı satın alan AMD yongaseti üretimine ağırlık vermeye başladı ve NVIDIA'nın ürününü kullanması beklenmiyor. FASN8'in son halkasıysa ATI HD 2000 serisi DirectX 10 destekli ekran kartları ve muhtemelen HD 2900 XT.

Bu anakart beklendiği gibi CrossFire desteği de içeriyor ve böylece iki PCIe ATI ekran kartı x16 olarak çalışabiliyor. Dörder çekirdekli iki Phenom FX işlemci ve oldukça güçlü iki Radeon HD 2900 XT bir araya geldiğinde performansa şapka çıkarmak kalıyor.

Üst seviye sistemlerin maliyeti beklenildiğ i gibi oldukça yüksek oluyor. FASN8 sistem kuracakların sayısı fazla olmayacaktı r. Phenom FX işlemciler Athlon 64 FX işlemcilerde olduğu gibi Soket F (Soket 1207) kullanıyor olacak ama Soket AM2+ kullanan Phenom FX işlemcilerin de üretileceği belirtiliyor.

Daha uygun fiyatla satılacak olan diğer Phenom işlemcilerse Soket AM2 ve AM2+ tabanlı. Soket AM2+ adı verilen yeni soket AM2 ile uyumlu ama fazladan HyperTransport 3.0 desteği var.

Soket AM2+ kullanan işlemciler Soket AM2 kullanan mevcut AMD anakartlarına takılabiliyor ama bu durumda HyperTransport 3.0 değil HyperTransport 2.0 aktif oluyor. Çünkü bu anakartlarda HyperTransport 3.0 desteğ i yok. Anakartınızı güncellemeden Phenom X2 veya Phenom X4 işlemciye terfi edebilirsiniz ama HyperTransport 3.0 desteğinden feragat etmiş olacaksınız. Anakartınızı terfi ederek bu desteğe kavuşabilirsiniz.

Yeni nesil HyperTransport için yeni soket şart

Soket AM2+ aslında geçiş için düşünülmüş. Çünkü AMD'nin amacı Soket AM3'ü kullanıma geçirmek. Gelecek sene üretime girecek olan 45 nm'lik Phenom işlemciler DDR2 + DDR3 bellek kontrolcüsü içerecek ve bu nedenle Soket AM3'e geçiş yaşanacak.

İşin ilginci Soket AM3 işlemciler bile Soket AM2 anakartlarla kullanılabiliyor. Bellek kontrolcüsü DDR3 yanında DDR2 desteği vermeye devam edeceği için Soket AM3 işlemcileri Soket AM2 ve Soket AM2+ tabanlı anakartlara yerleştirmek mümkün olacak.

DDR3 bellek kontrolcüsü içermeyen Soket AM2 işlemciler en yeni Soket AM3 anakartlar üzerinde çalışmayacak. Anlaşılan AMD bu kez soket değişimini dikkatli biçimde gerçekleştirmek ve kullanıcıları yüzüstü ortada bırakmamak istiyor.

AMD'nin sürekli üzerinde durduğu bir nokta doğal dört çekirdekli işlemciler. Phenom X4 ve Phenom FX içinde dört çekirdek bir arada bulunuyor. Intel'in mevcut dört çekirdekli işlemcileri 2x2 prensibini güdüyor yani çift çekirdekli iki işlemci bir arada paketleniyor.

İşlemciler çıkar çıkmaz ne gibi fark yaratacaklarını görme imkanına sahip olacağız. Şimdilik AMD'nin vermiş olduğu iddialı demeçlerle yetiniyoruz. Phenom X2, Phenom X4 ve Phenom FX ailelerinin ortak özellikleri oldukça fazla. Bunlar tümünde çekirdek başına 64+64 KB L1 seviye önbellek, yine çekirdek başına 512 KB L2 seviye önbellek ve ortak kullanımda olan 2 MB L3 seviye önbellek bulunuyor. Tümü 65 nm tekniğiyle üretilecek ve bu sene içinde satışa sunulacak.

Puma ile Display Port desteği geliyor

Griffin işlemcisi içinde DDR2 bellek kontrolcüsü ve HyperTransport 3.0 desteğ i bulunuyor. Mevcut önbellek 2x1 MB olacak. Yeni tasarımla birlikte işlemci çekirdeklerine farklı gerilimler gönderilebiliyor ve çekirdekler farklı hızlarda çalıştırılabiliyor.

Bu sayede belirgin enerji tasarrufu sağlanıyor. HyperTransport da enerji tasarrufu sağlıyor çünkü gerekli olmadığında devre dışı bırakılabiliyor. Platformda yer alan yongasetinin kod adı Puma. Bu sadece RS780M kuzey köprüsünü değil aynı zamanda SB700 güney köprüsünü de içeriyor.

Görüntü devresi HD 2000 ailesinden geliyor, bugüne kadar ki en başarılı bütünleşik görüntü devrelerinden biri olması bekleniyor. HDMI, DVI, TV ve Display Port çıkışları desteklenecek ama D-Sub desteği olmayacak. PowerXPress adı verilen yeni teknolojinin dikkat çekeceğine şüphe yok.

Dizüstü bilgisayarda bütünleşik görüntü yongası yanında bir de ekran kartı bulunabiliyor. Ancak bu ekran kartı sadece bilgisayar şebeke gerilimiyle çalışırken devreye girerek batarya ömrüne darbe vurmuyor. SB700 güney köprüsünün 14 USB 2.0, altı SATA, HD Audio ve IDE desteği var.

Özellikler bir dizüstü bilgisayar için fazlasıyla yeterli. Ürünlerin 2008 yılında hazır olması bekleniyor. Ekran kartı tarafında ne zamandır beklenen atağı gördük. Radeon HD 2900 XT performans lideri olamadı ama teknolojik anlamda bazı ilkleri beraberinde getirdi.

AMD'nin 80 nm tabanlı ve oldukça fazla enerji çekip ısınan R600 görüntü yongasından memnun olmadığı tahmin ediliyor. Orta segmente yönelik R610 ve R630 görüntü yongaları 65 nm üretim tekniği sayesinde çok daha az güç tüketip fansız soğutmayla idare edebiliyor. R600'ın yerini alması beklenen yeni modellerin R650 ve R700 olacağı konuşuluyor. Bu yongaların belirgin performans artışı getireceği kesin.

L3 seviye önbellek neler getirecek?

Hızların modele göre 1.9–2.9 GHz arasında değişmesi bekleniyor. Çalışma frekanslarıyla ve çekirdek sayısıyla doğru orantılı olarak güç tüketimleri değişiyor. Phenom X2'lerin güç tüketimi 65–89 Watt arası, Phenom X4'lerin güç tüketimi 95–120 Watt arası, Phenom FX'lerin güç tüketimiyse 120 Watt olacak.

Takdir edilir ki dört çekirdekli modellerin güç tüketimi daha yüksek. AMD'nin sürprizi 45 Watt'lık Phenom X2 işlemciler olacak. Bunlar daha çok sessiz HTPC'ler için uygun olabilir. Phenom X2 ve Phenom X4 modelleri Soket AM2+ kullanacak. Phenom FX modelleriyse ağırlıklı olarak Soket F kullanacak.

Phenom işlemciler geldiğinde Athlon 64 X2'ler ortadan kalkmıyor ama ekonomik seviye halini alıyor. Sempron ise giriş seviyesi olarak kalmaya devam ediyor. Sunucu tarafında Opteron modelleri devam ediyor olacak. Yeni Opteron modellerinin tümü dört çekirdekli ve 65 nm ile üretiliyor olacak. Önbellek değerleri sırasıyla, 4x(64+64 KB), 4x512 KB ve 2 MB şeklinde.

Yani Phenom X4 ve Phenom FX ile aynı değerlerde. Budapest çekirdekli Opteron'lar Soket AM2+, Barcelona çekirdekli Opteron'lar Soket F kullanıyor olacak. Gelişmeler masaüstü ve sunucu tarafıyla sınırlı değil. Eş zamanlı olarak dizüstü tarafında da gelişmeler oluyor.

AMD, kısa süre önce Tokyo'da duyurusunu yaptığı Puma platformu ve Griffin işlemcisiyle Intel'in Centrino başarısını yakalamayı hedeşiyor. AMD'nin mobil taraftaki mevcut kozu çift çekirdekli ve 64-bit destekli Turion 64 X2 işlemcisi. Bu işlemciye en yeni mobil yongaseti M690 eşlik ediyor. Mobil tarafta da 65 nm'ye geçiş başladı. Puma platformunun temel bileşenleri 65 nm'lik çift çekirdekli Griffin işlemcisi ve DirectX 10 görüntü özelliği sunan RS780M yongaseti.